အဓိက သိထားရမည့် အချက်များ
- Inositol (အထူးသဖြင့် myo-inositol နဲ့ D-chiro-inositol) ကို PCOS ရှိသူများရဲ့ မစဉ်ဆက်မပြတ် မစနစ်ကျသော သွေးဆင်းသက်သက်ရောက်မှု ပုံစံကို ကူညီပေးနိုင်တယ်ဆိုတဲ့ သက်သေခံ အချက်အလက်များ အများဆုံး ရရှိထားပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ရလဒ်တွေ လုံးဝတူညီတာ မဟုတ်ဘဲ လေ့လာမှုတွေရဲ့ အရည်အသွေးလည်း မိမိ လိုသလို မတူညီပါဘူး။
- အကြောင်းရင်း “ဘာလို့လဲ” ဆိုတာက မետਾਬောလစ် နေရာကပြောရင် ထင်ရှားပါတယ်။ အင်ဆူလင် ကို ကိုးကားမသုံးနိုင်သော (insulin resistance) လက္ခဏာ ပါဝင်နေတဲ့ PCOS တွင် အင်ဆူလင် သင်္ကေတပို့ဆောင်မှု (insulin signalling) ကို သက်သာအောင် ကူညီပေးခြင်းကြောင့် သွေးသောက် လိုက်လံမှု (ovulation) နဲ့ သွေးရည်လ အပြတ်အတောက် ပုံစံတွေ ပိုမို စနစ်တကျ ဖြစ်လာအောင် အနှောင်းအယှဉ် ကူညီပေးနိုင်ပါတယ်။
- လုံခြုံရေးနဲ့ မျှော်လင့်ပုံတွေက လုံးဝ အရေးကြီးပါတယ်။ မမှန်မတရား သွေးရည်လ ပတ်လည်ခြင်း (irregular periods) က PCOS တစ်ခုတည်း မဟုတ်ဘဲ အခြား လူနာအခြေအနေ အများကြီးရဲ့ လက္ခဏာ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ အရမ်း မစနစ်တကျ သွေးယိုထွက်ခြင်း၊ သည်းထိနာ စူးရှနာခြင်းတွေ ရှိရင် ကိုယ်တိုင် ဆေးဝါးနဲ့ ဖြေရှင်းမယ့် အံ့သြဖွယ် လက္ခဏာ (red-flag) တွေ အဖြစ် မယူဆသင့်ပါဘူး။ လေ့လာချက်တွေမှာ သုံးသကဲ့သို့ အမှန်တကယ် သက်ဆိုင်တဲ့ အလေးချိန် တိုင်းမာဏကို လိုက်ဖတ် နားလည်နိုင်အောင် ရွေးဆောင်ဖတ်ရှု နိုင်ရန် လက်ကား စာရွက်လှေအကြောင်း သိထားရပါမယ်။
နိဒါန်း
သင့် period appမှာ “မနက်ဖြန် လာမယ်” လို့ ပြနေတုန့် “၁၂ ရက်လောက် နောက်ကျနေပြီ” လို့ ပြသွားတယ်… ပြီးတော့ “၃၈ ရက်လောက် နောက်ကျနေပြီ” လို့ ပြသွားတဲ့ အဲ့ဒီ အနည်းငယ် စိတ်ကျရော လိုက်ရတဲ့ ခံစားချက် ကို သိနေမလား။ ဖြစ်နိုင်ရဲ့ သင့်စိတ်ထဲမှာ ပြီးသိပ်ကို တွက်ချက်ပြီ ဖြစ်မယ် – အလုပ်က ပင်ပန်းဖိအား၊ ခရီးသွားရတာ၊ ညခင်းနောက်ကျအိပ်နေတာ၊ သက်တမ်းလိုက် လေ့ကျင့်ခန်း ပြောင်းလဲတာ၊ အနည်းငယ် အလေးချိန် တက်သွားတာ၊ နည်းနည်း ကျသွားတာ… အဲဒီနောက် “သွေးလပြီး အလှည့် ပြန်လည်အောင် တစ်ခုခုတော့ သောက်သင့်တာ မဟုတ်လား” လို့ စဉ်းစားလာတတ်ပါတယ်။
အဲဒီနေရာနားမှာပဲ များသောအားဖြင့် inositol ဆိုတာ စကားဝိုင်းထဲ ဝင်လာတတ်ပါတယ်။ သူငယ်ချင်းတစ်ယောက်က သူမရဲ့ သွေးလ ပတ်လည်ပုံစံကို ကူညီပေးတယ်လို့ ပြောထားနိုင်ပါတယ်။ မျိုးဆက်ပွား အကူအညီ ပိုစတာ (fertility forum) တွေမှာလည်း အလွန် ယုံကြည်ကြတတ်ပါတယ်။ TikTok ဖန်တီးသူ တချို့က “PCOS အထောက်အပံ့” လို့ ခေါ်ဆိုကြတတ်ပါတယ်။ ပြီးတော့ မင်း ဘယ်ဟာ အမှန်လဲ၊ ဘယ်ဟာ အလွန်အကျွံ အော်လာတဲ့ အရာလဲ၊ ဘယ်ဟာက လုံးဝ *မသိရသေးသေး* ဖြစ်နေသေးလဲ ဆိုတာ ခွဲထုတ်ကြည့်နေရတဲ့ အချိန်ရောက်လာတတ်ပါတယ်။
ဒီလမ်းညွှန်ချက်ကို သက်သာအောင် သုံးလို့ရမယ့်၊ သတိထားသင့်သည့် မြန်မာရေးသားချက် တစ်ရပ်အဖြစ် ရေးသားထားပါတယ် – အထူးသဖြင့် PCOS နဲ့ အင်ဆူလင် ကို ကိုးကားမသုံးနိုင်တာ (insulin resistance) က သင့်အရှေ့ကွက်ထဲ ပါဝင်နေမယ် ထင်ကြည်လင်ပြီး မမှန်မတရား သွေးလ ပတ်လည်ခြင်းအတွက် inositol သောက်ကြည့်ဖို့ စဉ်းစားနေသူ စင်္ကာပူနေရ သူတွေ အတွက် ဖြစ်ပါတယ်။ သိပ္ပံပညာ ဘ gì ပြောထားလဲ၊ ဘာများ မသေချာသေးလဲ၊ ဘယ်လို ပိုလုံခြုံအောင် သုံးရမလဲ နဲ့ အစားအစာ၊ လှုပ်ရှားမှု၊ အိပ်စက်မှု၊ ဖိအားသက်သာရေး တို့လို လိုင်ဖ်စတိုင်း အင်္ဂါရပ်တွေက အားလုံးအတွက် – ဆေးအာဟာရ ယူစေ့မယူစေ့ – သွေးလ ပတ်လည် ကျန်းမာရေးကို ဘယ်လို ကူညီပေးနိုင်လဲ ဆိုတာ လည်း ဖွင့်ပြသွားပါတော့မယ်။
—
သွေးလ ကျန်းမာရေးအတွက် inositol – ဘာလဲ၊ PCOS စကားဝိုင်းထဲ ဘာလို့ မကြာခဏ ထွက်လာလဲ
Myo‑inositol နဲ့ D‑chiro‑inositol – ကိုယ်ခန္ဓာထဲမှာ ဘာသားတွေ လဲ
Inositol ကို အများအားဖြင့် “ဗီတာမင်နဲ့ တူတဲ့ အရာ” လို့ ရှင်းပြကြတတ်ပါတယ် (အွန်လိုင်းမှာ “vitamin B8” လို့ ပြောဆိုထားတာတွေကိုပါ တွေ့နိင်ပါတယ်) ဒါပေမဲ့ အမှန်တကယ် ဗီတာမင် မဟုတ်ပါဘူး။ ကိုယ်ခန္ဓာက ကိုယ်တိုင် ထုတ်လုပ်နိုင်တဲ့ ဆန့်ချင် (sugar) အမျိုးအစား တစ်ခုဖြစ်ပြီး ကောင်စီလ် သင်္ကေတပို့ဆောင်မှု (cell signalling) ထဲမှာ ပါဝင်ပါတယ် – ရိုးရိုး ပြောရရင် ကလေးဆဲလ်လေးတွေ ကိုယ်လက်ထဲက “သတင်းစကားတွေကို လက်ခံပြီး လိုက်လုပ်ပေးပုံ” ကို ထောက်ပံ့ပေးလိုက်တယ် ဆိုလိုတာပါ။
သွေးလ ကျန်းမာရေး စကားဝိုင်းတွေထဲမှာ အရေးကြီးလောက်ဆုံး သဘောထားရတဲ့ ပုံစံ နှစ်မျိုးကတော့ –
- Myo-inositol (MI)
- D-chiro-inositol (DCI)
တစ်မိသားစု အတွေ့အကြုံတူပေမဲ့ လုံးဝ တူညီသလို မူဝါဒ မမတူကြဘူး။ လေ့လာမှုတွေ နဲ့ ကုသရေး လက်တွေ့အသုံးချမှုတွေမှာ MI ကို အောက်လ်ဝေရီ လည်ပတ်မှု (ovarian function) နဲ့ မက်တာဘောလစ် သင်္ကေတပို့ဆောင်မှုနဲ့ ပိုမို ချိတ်ဆက် ပြောဆိုလေ့ ရှိပြီး DCI ကိုလည်း အင်ဆူလင် သင်္ကေတပို့ဆောင်မှုနဲ့ ဒါနောက် ကွဲထွက်တဲ့ မက်တာဘောလစ် ထိရောက်ရမှုတွေနဲ့ ချိတ်ဆက် ပြောတတ်ပါတယ်။ ဆေးအာဟာရ အချို့က ဒါနှစ်မျိုးကို တစ်စုတစည်း လုပ်ပြီး သောက်သုံးစေကြပြီး ကိုယ်ခန္ဓာထဲက သဘာဝ အချိုးအစားကို ဆန့်ကျင်မထိန်းနိုင်အောင် သဘောထားထားကြတတ်ပါတယ်။
“အိုကေ… ဒါဆို ကောင်စီလ် သင်္ကေတပို့ဆောင်ပစ္စည်း တစ်ခုပဲ နေသေးတယ်။ ဒီဟာက သိပ်မုန်း period နဲ့ ဘယ်လို ဆက်နွယ်ရတာလဲ” လို့ စိတ်ထဲ ပြောနေလားဆို – အဲဒီအပိုင်းကို အခုရှင်းပြပေးတော့မယ်။
“အင်ဆူလင် + ဟော်မုန်း” တွေ သွေးလ ပတ်လည်ပုံစံမှာ ဘာလို့ အရေးကြီးလဲ (အထူးသဖြင့် PCOS ထဲမှာ)
ပုံမှန် သွေးလ ပတ်လည်ခြင်း တစ်ရပ်ကို ထိန်းသိမ်းထားဖို့ အတော်လေး စနစ်တကျ အချိန်ညှိထားရတဲ့ လှုပ်ရှားမှု လှိုင်းလေးများ က လိုအပ်ပါတယ် –
1. ဦးနှောက်က သင်္ကေတ ပို့ဆောင်တယ် →
2. နှာမောက်သီး (ovaries) တွေ ပြန်ဖြေတုံ့ပြန်တယ် →
3. ဖောလီကလ် (follicles) တွေ လည်ပတ် ကြီးထွားတယ် →
4. သွေးသောက် (ovulation) ဖြစ်တယ် →
5. ဟော်မုန်း လှိုင်းများ ပြောင်းလဲတယ် →
6. ကိုယ်ဝန် မရှိရင် သွေးလ လာတယ်
PCOS (polycystic ovary syndrome) ထဲမှာ တွေ့ရတတ်တဲ့ ပုံစံတစ်ခုက သွေးသောက် လိုက်လံမှု မစနစ်တကျ သို့မဟုတ် လုံးဝ မဖြစ်တာပါပဲ။ ဒီအတိုင်းတွေအပေါ်မှာ တစ်ခါတလေ အင်ဆူလင် ကို ကိုးကားမသုံးနိုင်ခြင်း (insulin resistance) လို ထပ်ဆောင်း ပြဿနာတွေ ပါဝင်နိုင်ပြီး အဲဒီအချိန်မှာ ကိုယ်ခန္ဓာထဲက ဟော်မုန်း လမ်းကြောင်းတွေ ခံစားရတဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်က “သွေးလ ပတ်လည်ဖို့ အဆင်ပြေတဲ့” အခြေအနေ မဖြစ်ရောက်အောင် သက်ရောက်လာနိုင်ပါတယ်။
အင်ဆူလင် ပိုင်းကို ရိုးရိုး အဖြစ် အနက်ထဲဝင် ရှင်းပြရရင် –
- သင့်ကောင်စီလ်တွေက အင်ဆူလင်ကို နည်းနည်း ဆန့်ကျင် လက်ခံနေကြရင် သွေးချို ကျယ်ပြန့်လောက်အောင် ထိန်းချုပ်ဖို့ ကိုယ်ခန္ဓာက ပိုများတဲ့ အင်ဆူလင် ထွက်ပေးရနိုင်ပါတယ်။
- အင်ဆူလင် များလာခြင်းက အံသမားလားတွေလို အချို့ လူတွေမှာ နှာမောက်သီးက ထွက်လာတဲ့ အန်ဒရိုဂျင် (androgen) ဟော်မုန်းလေးတွေ (testosterone စတာ) ပိုများလာဖို့ ထပ်ကူညီနိုင်ပါတယ်။
- အန်ဒရိုဂျင် များသွားတာက ဖောလီကလ် ကြီးထွားပုံနဲ့ သွေးသောက် ဖြစ်ပွားမှုကို ထိန်းနှောက်ပေးနိုင်ပါတယ်။
- သွေးသောက် ဖြစ်ပွားမှု မစနစ်တကျ ဖြစ်လာရင် သွေးလ လာပုံ မမှန်မတရား ဖြစ်တတ်ပါတယ်။
ဒီလိုနဲ့ အင်ဆူလင် သင်္ကေတပို့ဆောင်မှုကို ကောင်းမွန်အောင် ကူညီပေးနိုင်မယ့် ဆေးအာဟာရတွေက အာရုံစိုက်မှုတွေ ယူလိုက်ရတဲ့ အကြောင်းရင်း ဖြစ်လာပါတယ် – မက်တာဘောလစ် ဘက်က သက်သာလာရင် မတိုင်မီ ထိုးစိုက်နေတဲ့ သားထိုက်ထိုးစိုက်မှု (reproductive side) ကိုလည်း တစ်ကမ်းနား ကူညီပေးနိုင်လိမ့်မယ်လို့ မျှော်လင့်ရတတ်လို့ပါ။
Inositol က မဟုတ်သလို မဟုတ်တာတွေ – ဟော်မုန်း မဟုတ်၊ ဘာသတ်မှတ် ဆေး မဟုတ်၊ ရောဂါ ခွဲခြားထားတဲ့ အမည် မဟုတ်
ဒီအပိုင်းက အများသိထင်ကြသလိုထက် ပိုလွန်တဲ့ အရေးကြီးမှု ရှိပါတယ်။
- Inositol က ဟော်မုန်း မဟုတ်ပါဘူး။ “ပရိုဂက်စတာတွန်း (progesterone) ကို အစားထိုးပေးတယ်” သာမက “အီစထရိုဂျင် (estrogen) လို လုပ်ဆောင်တယ်” လို့ မဟုတ်ပါဘူး။
- မွေးကင်းစ ဆေး မဟုတ်ပါဘူး။ သွေးသောက် ပိုစနစ်တကျ ဖြစ်လာတတ်ရင် ကိုယ်ဝန် ယူနိုင်ချေ ပိုမြင့်လာနိုင်လို့ ကိုယ်ဝန် မလိုရင် မူလကဲ့သို့ မွေးကင်းစ နည်းလမ်းတွေ သုံးနေဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။
- ရောဂါ ခွဲခြားဖော်ထုတ်မှု (diagnosis) တစ်ခု မဟုတ်ပါဘူး။ သင့်သွေးလ ပတ်လည်ပုံ မမှန်မတရား ဖြစ်နေတာက PCOS ကြောင့် ဖြစ်နိုင်သလို သိုင်းရိုက် (thyroid) လို ပြဿနာတွေ၊ ပရိုလက်တင် (prolactin) မြင့်နေတာ၊ ကိုယ်ဝန် ရှိနေတာ၊ မင်စုံဖွားပိုင်းနိမ့်ကျလာတဲ့ အကြောင်းရင်းတွေ (perimenopause)၊ ဖိအား၊ စွမ်းအင်မလုံလောက်အောင် ကျွေးမွေးနေတာ (low energy availability)၊ အခြား ဆေးဘက်သက်ဆိုင်ရာ ပြဿနာတွေ ကြောင့်လည်း ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။
ဒါကြောင့် “မမှန်မတရား သွေးလ ပတ်လည်ခြင်း” ကို ဆေးအာဟာရတစ်မျိုး အဖြေတင် သဘောထားပြီး ကုသယဉ်ကျေးမှု လုပ်လိုက်မီ “မမှန်မတရား” ဆိုတဲ့ အဓိပ္ပာယ် ဘာလဲ၊ ဘယ်လို လက္ခဏာတွေကို လုံးဝ သတိမလစ်သင့်လဲ ဆိုတာ စဉ်းစားသင့်ပါတယ်။
အောက်မေ့မနေသင့် – “မမှန်မတရား သွေးလ” ဆိုတာ ဘာလဲ၊ ဘယ်ချိန်က အရေးပေါ် လက္ခဏာ (red flag) လို့ ယူဆရမလဲ
“အများအားဖြင့် တွေ့ရတတ်တဲ့” သွေးလ ပတ်လည်ချိန်က ၂၁ ရက် မှ ၃၅ ရက် အနည်းငယ် ခန့် (သွေးလ လာသည့် ပထမနေ့ကနေ နောက်မယ့် သွေးလ ပထမနေ့အထိ ရက်ရေ တွက်သတ်) ဖြစ်တတ်ပါတယ်။ သဘာဝ အနည်းငယ် ခွဲခြား ကွာခြားနေတာကလည်း သာမန်ပါပဲ။
ဒါပေမဲ့ အောက်ပါလို ပုံစံတွေ အကြာကြီး မပြတ်သိမိလာရင် သတိထားဖို့ လိုအပ်ပါတယ် –
- သွေးလ ပတ်လည်ချိန်က ပုံမှန် ၃၅ ရက် ကျော်တက်နေတတ်ခြင်း
- သွေးလ ပိုက်စုံ (period) မကြာခဏ ကျော်လွှားလွဲနေတတ်ခြင်း
- သွေးယိုတိမ်တိုက်တိမ်တိုက်၊ လာရပ်လာရပ် သွေးယိုနေတာ
- မဟုတ်မဖြစ် ထပ်လှုပ်စေမယ့် အလွန်များသော သွေးယိုတာ
- အရင်က သွေးလ ပတ်လည်စနစ်က အကြာကြီး ကျကျနွံနွံ တင်းကျပ် နေခဲ့ပီး အခုမှ ရုတ်ထွက် မမှန်မတရား ဖြစ်လာတာ
နောက်ပြီး အောက်ပါလို အမှန်တကယ် အရေးပေါ် လက္ခဏာတွေရှိရင် ကိုယ်တိုင် ဆေးအာဟာရ သောက်သုံးမနေဘဲ ဆေးဝါးဆိုင်ရာ သက်မှတ်ရင်ဆိုင်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ် – တက်တက်ကြွကြွ လျင်မြန်စွာ ပတ်အိုး/တံကပ် ဇတ်ရည်တွေ စုပ်စရာလိုအောင် သွေးယိုနေတာ၊ သွေးလ နဲ့ သွားမယ့် အချိန် မဟုတ်ဘဲ သွေးယိုနေတာ၊ မင်စုံဖွားပြီးနောက် သွေးယိုနေတာ၊ အကြာကြီး ပင်ပန်းစွာ ဝမ်းဗိုက်အောက်ပိုင်း နာကျင်နေတာ၊ သွေးနည်းသွေးပါ (anaemia) ဖြစ်လောက်မယ့် ခဲယားပန်းနေတာ၊ ခေါင်းဝိုက်မြင်ကွင်းတိမ်နေတာ၊ အသက်ရှူလိုက်ရင် မြန်နေတာ စတဲ့ လက္ခဏာတွေပါ။ (အောက်ပိုင်းမှာ ဒါကို နောက်တခါ ပြန်ထပ်အားလုံးသိအောင် ပြောပြသွားမယ်။)
စင်္ကာပူမှာ အခြေခံ စစ်ဆေးတွေ လုပ်ဖို့ (လိုအပ်ရင် ကိုယ်ဝန်စစ်ဆေးမှု၊ သွေးနည်းသွေးပါ စစ်ဆေးမှု၊ သိုင်းရိုက်၊ ပရိုလက်တင်၊ မက်တာဘောလစ် ပြကွက်တွေ စစ်ဆေးသတ်မှတ်ခြင်း စသည်) GP (အထွေထွေ ဆရာဝန်) သို့မဟုတ် polyclinic တစ်ခုခုမှာ စတင် လာရောက်တွေ့ဆုံဖို့ အလွယ်တကူ လုပ်ဆောင်နိုင်တတ်ပါတယ်။ ထိုအခြေခံ အချက်အလက်တွေ ရရှိသည့်နောက်မှာပဲ ဆေးအာဟာရတွေ ကို ဘယ်လောက် အခန်းကဏ္ဍ ပေးမလဲ ဆိုတာ ဆုံးဖြတ်ရင် ပိုကြည်လင်တတ်ပါလိမ့်မယ်။
—
သိပ္ပံပညာ ဘာပြောထားလဲ (နောက်ထပ် မသိရသေးတာတွေလည်း ရှိ) – သွေးလ ပတ်လည်မှု၊ သွေးသောက်ခြင်းနဲ့ မက်တာဘောလစ် ပြကွက်တွေ အတွက် inositol
ဒီအပိုင်းကနေ စာကြောင်းတစ်ကြောင်းပဲ မှတ်ထားရမယ်ဆိုရင် – inositol က PCOS အတွက် အလွန် ထူးခြားစိတ်ဝင်စားစရာ သက်သေခံချက်တွေ ရှိနေပြီး သွေးသောက်ခြင်း (ovulation) နဲ့ မက်တာဘောလစ် ပြကွက် အချို့ ကို ကောင်းမွန်အောင် ကူညီပေးနိုင်တယ် ဆိုတာ သက်သေခံထားပေမယ့် လုံးဝ အစအဆုံး သေချာပြီလို့ မပြောနိုင်သေးပါဘူး။ လေ့လာမှုရလဒ်တွေ လုံးဝ တူညီမနေသလို အရည်အသွေး လည်း မတူကြပါဘူး။
ကျပန်းထိန်းချုပ် လေ့လာမှု (RCTs) တွေကို စုပေါင်း စိစစ်ထားတဲ့ meta-analysis တွေ ဘာပြထားလဲ (အကျိုးသက်ရောက်ချက်တွေ ရှိပေမယ့် လူတိုင်းမှာ မမှီ)
“သိပ္ပံပညာ ဘာပြောလဲ” လို့ ပြောတော့ meta-analysis လို စုပေါင်း လေ့လာစာတမ်းတွေက အထောက်အကူ တော်တော်များပါတယ်။ ဒီလို စာတမ်းတွေက ကျပန်း ထိန်းချုပ် လေ့လာမှု (randomised controlled trials – RCTs) များစွာရဲ့ အချက်အလက်တွေကို စုပေါင်း စိစစ်ထားတာဖြစ်ပါတယ်။ ထိုစာတမ်းများအနက် အသုံးများဆုံး ဖြစ်နေတဲ့ နှစ်ချက်က myo-inositol ကို တစ်ခါတရံ အခြားနည်းလမ်းတွေနဲ့ နှိုင်းယှဉ်ပေးထားသော်လည်း များသောအားဖြင့် သောက်သုံးသူအနေနဲ့ –
- သွေးသောက်ခြင်း နဲ့ သွေးလ ပတ်လည်ပုံစံ တော်တော်များများမှာ ပိုမို စနစ်တကျ ဖြစ်လာတာ
- အင်ဆူလင် ဆိုင်ရာ ပြကွက်တွေ (ဥပမာ – နေ့လည် သွေးအင်ဆူလင်၊ HOMA-IR) ကို စုပေါင်း စိစစ်ရာမှာ တိုးတက်လာမှုတွေ တွေ့ရတတ်တာ
- လေ့လာမှုအချို့မှာ ဟော်မုန်း ပြကွက် အချို့မှာလည်း သက်သာလာပုံ တွေ့ရတတ်တာ
အဲဒီအချိန်မှာပဲ ဒီလို စုပေါင်းစာတမ်းတွေက ထပ်မံ စွပ်မံ ပြောပြနေတဲ့ ကန့်သတ်ချက်တွေ လည်း ရှိပါတယ် – လေ့လာမှု တစ်ခုစီ마다 သုံးတဲ့ ဖွဲ့စည်းပုံ မတူခြင်း၊ အလေးချိန် မတူခြင်း၊ ကြာချိန် မတူခြင်း၊ ပါဝင်လာသူ အင်္ဂါရပ် မတူခြင်း စတာကြောင့်ပါ။ ဒါကြောင့် စာရွက်စာတမ်းထဲက “အလယ်စာရင်းရလဒ်” သက်သက်နဲ့ သင့် ကိုယ်ပိုင် အကျိုးသက်ရောက်မှုကို တိုင်းတာလို့ မရနိုင်ပါဘူး။
ရလဒ် မတူညီရတာ ဘာကြောင့်လဲ – အလေးချိန်၊ ဖွဲ့စည်းပုံ၊ လေ့လာမှု အရည်အသွေး နဲ့ ပါဝင် အုပ်စု မြဲမြဲသားသား မတူကြလို့
အမှန်တကယ် ပြောရရင် ဆေးအာဟာရ လေ့လာမှုတွေက ဆေးဝါး (prescription drug) လေ့လာမှုတွေလောက် တိကျပက် စနစ်တကျ မဖြစ်ကြဘူး။ Inositol လေ့လာမှုတွေ ရလဒ် မကိုက်ညီကြတာရဲ့ အဓိက အကြောင်းအရင်းတွေက –
- ဖွဲ့စည်းပုံ ကွာခြားမှု – MI သီးသန့် သောက်တာလား၊ MI + DCI ပေါင်းစပ် သောက်တာလား၊ MI:DCI အချိုးအစား အမျိုးမျိုး ရှိနေတာ
- အလေးချိန် ကွာခြားမှု – လေ့လာမှုအချို့မှာ နေ့စဉ် ဂရမ်ပမာဏနဲ့ (နေ့မှာ ခွဲသောက်) သောက်ထားပြီး အချို့မှာတော့ ပိုနည်းတဲ့ မီလီဂရမ် အဆင့် သုံးထားတာ
- ကြာချိန် ကွာခြားမှု – ၈–၁၂ ပတ်ခန့် သောက်ထားတဲ့ လေ့လာမှု သို့မဟုတ် ၆ လ တိုင်တိုင် အကြာကြီး သောက်နေတာ
- အခြေခံ အခြေအနေ ကွာခြားမှု – အင်ဆူလင် ကို ကိုးကားမသုံးနိုင်တဲ့ PCOS, “အလေးချိန် များမား မတက်သေးတဲ့ PCOS” (lean PCOS), အန်ဒရိုဂျင်အဆင့် ကွာခြားမှုတွေ၊ ကိုယ်ဝန် လက်ရှိ မလိုချင်/လိုချင် အခြေအနေ ကွာခြားမှု
- နှိုင်းယှဉ်တဲ့ အုပ်စု ကွာခြားမှု – ဘာမှ မသောက်တဲ့ placebo နဲ့ နှိုင်းတာလား၊ လိုက်ဖ်စတိုင်း အကြံဉာဏ်တွေနဲ့ နှိုင်းတာလား၊ metformin နဲ့ နှိုင်းတာလား
ဒီကြောင့် “inositol သောက်ပြီး အပတ်နှစ်ပတ်အတွင်း သွေးလ ပြန်လာလိုက်တယ်” လို့ ပြောတဲ့သူနဲ့ “၆ လလောက် သောက်လိုက်ရခါနေတာ ဘာမှ မဖြစ်သေးဘူး” လို့ ပြောတဲ့သူ နှစ်ဦးလုံးက လက်ရှိ သက်သေခံချက် မြေပုံထဲမှာ အတူတူ နေထိုင်နေကြတာ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။
လက်တွေ့အသုံးချ အရ तुलना – inositol က နောက် ထိုင်း အလယ်မှာ ဘယ်နေရာ မှီမလဲ
ဘယ်နည်းလမ်း မည်သည့် ငွေချ ပိုသင့်တော်လိမ့်မည်လဲ ဆိုတာ ဆုံးဖြတ်ချိန်မှာ “ဆေးအာဟာရ vs ဆေးဝါး” လို ကြားဝေးစေမယ့် ယှဉ်ပြမင်း ဘယ်လိုမှ မလိုအပ်ပါဘူး။ ဖိအား မရအောင် ပိုမို သင့်တော်တဲ့ ကိရိယာကို သင့်အခြေအနေအတွက် ရွေးချယ်နိုင်ရုံပဲ ဖြစ်ရမယ်။
| နည်းလမ်း | ဖြစ်နိုင်မယ့် အကျိုးကျေးဇူး (သွေးလ ပတ်လည်မှုနဲ့ ပိုသက်ဆိုင်တဲ့ အပိုင်း) | ဘယ်သူတွေ အတွက် ပိုသင့်တော်လဲ | မှတ်သားရမည့် အချက် / သတိထားရမည့် အချက် |
|---|---|---|---|
| အောက်ခံ လိုက်ဖ်စတိုင်းအခြေခံများ (အစားအစာ၊ လှုပ်ရှားမှု၊ အိပ်စက်မှု၊ ဖိအား) | အင်ဆူလင် သိမ်ပြောင်း နာမည်ကောင်းအောင် (insulin sensitivity) ကူညီပေးနိုင်တယ်၊ ကြွက်သားရောင်ခြင်း (inflammation) လျော့နည်းစေတယ်၊ သွေးသောက်လုပ်ငန်း လည်ပတ်မှုကို ကူညီပေးတယ်၊ သွေးလပတ်လည်မှုကို ကျော်လွန်ပြီး အခြား ကျန်းမာရေးအရည်အသွေးတွေကိုပါ ကူညီပေးတယ် | လူတိုင်း – PCOS ရှိသူ/မရှိသူ၊ သွေးလ မမှန်မတရား ဖြစ်နေသူ အားလုံး | စည်းမျဉ်းကြပ်ကြပ် မလိုပေမဲ့ တဖြည်းဖြည်း လိုက်လုပ်ရတာ လိုအပ်တယ်။ ရလဒ်တွေက တဖြည်းဖြည်းပဲ ထွက်ပေါ်လာပေမဲ့ အဓိပ္ပာယ်ရှိတယ်၊ “လုံးဝ ပြောင်းလဲရမယ်” လို့တော့ မလိုအပ်ပါဘူး |
| Myo-inositol (MI) (တချို့မှာ folate တွေနဲ့ပေါင်းသုံး) | PCOS ထဲမှာ သွေးသောက်လုပ်ငန်း နဲ့ သွေးလ ပတ်လည်စနစ်ကို လေ့လာမှုအချို့မှာ ကူညီပေးတယ်လို့ တွေ့ရတယ်။ စုပေါင်း စိစစ်ထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ လိုက်စဉ်ရာမှာ အင်ဆူလင် ဆိုင်ရာ ပြကွက်တွေကို သက်သာစေတယ်လို့ တွေ့ရတယ် | သွေးသောက်လုပ်ငန်း မပြတ်မတောင်း ဖြစ်နေလို့ သွေးလ မစနစ်တကျ ဖြစ်နေတဲ့ PCOS ပုံစံတွေနဲ့ အင်ဆူလင် ကို ကိုးကားမသုံးနိုင်ရေး ပုံစံတွေ ပါဝင်နေတာ | လေ့လာမှုထဲမှာ သုံးတဲ့ အလေးချိန်တွေက နေ့စဉ် ဂရမ်လို တက်နေတတ်ပြီး ကပ္စူလ သေးငယ်တွေထဲမှာ ထည့်ထားတဲ့ ပမာဏထက် ပိုများတတ်တယ်။ GI (အူလမ်းကြောင်း) ထိခိုက်မှုတွေ ဖြစ်လာနိုင်တယ် |
| MI + DCI ပေါင်းစပ်ထုတ်ကုန် | လေ့လာမှု အချို့မှာ မက်တာဘောလစ် နဲ့ သားထိုက်ထိုးစိုက်မှု သက်ရောက်မှုတွေကို ကူညီပေးတယ်လို့ တွေ့ရတယ်။ သို့သော် ratio နဲ့ အလေးချိန်က လေ့လာမှုတိုင်းမှာ မတူကြဘူး | ပေါင်းစပ်အမျိုးအစားကို ကြိုက်နှစ်သက်ပြီး ကိုင်တွယ်လက်ခံနိုင်တဲ့ PCOS နာမယူသူများ | လုံးဝ “အကောင်းဆုံး” ratio တစ်ခုခု မရှိသေးဘဲ သက်သေခံချက် အရည်အသွေးနည်းနေခြင်းကြောင့် အမှန်တကယ် သတ်မှတ်ထားရမယ့် အချိုးအစား သေချာသေးမနေပါဘူး။ ထုတ်လုပ်သူရဲ့ အရည်အသွေးနဲ့ လက်ကား စာရွက်လှေ တိကျဖော်ပြပေးတာက အရေးကြီးတယ် |
| Metformin (ဆေးလက်မှတ်လိုအပ်သော ဆေးဝါး) | အင်ဆူလင် သိမ်ပြောင်းမှု ကို ကူညီတိုးတက်စေတယ်၊ PCOS ပုံစံအချို့မှာ သွေးလ ပတ်လည်မှုကိုလည်း ကူညီပေးနိုင်တယ် | PCOS ရှိပြီး အင်ဆူလင် ကို ကိုးကားမသုံးနိုင်ခြင်း၊ ပရီးဒီယာဗတ့်စ် (prediabetes) အသိအမှတ်ပြုနိုင်ခြင်း သို့မဟုတ် မက်တာဘောလစ် ဆိုင်ရာ စိုးရိမ်ရတဲ့ အချက်အလက်တွေ ရှိသူများ | GI ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးတွေ မကြာခဏ တွေ့ရတတ်တယ်၊ ဆရာဝန် ကြီးကြပ်ထိန်းအုပ်မှု လိုအပ်တယ်၊ လူတိုင်းအတွက် သင့်တော်မနေနိုင်ဘူး |
| ဟော်မုန်းဆိုင်ရာ ရွေးချယ်စရာများ (ဥပမာ – ပေါင်းစပ် မွေးကင်းစ ဆေး (combined oral contraceptives), အတက်အကျ ပရိုဂက်စတာတွန်း သောက်ဆေးတွေ) | သွေးယိုပုံစံတွေကို ပိုစနစ်တကျ ဖြစ်အောင် လိမ္မာစေတယ်၊ နည်းနည်း သွေးသောက်မဖြစ်တဲ့ အခြေအနေတွေမှာ 子宫အတွင်းဖုံး (endometrium) ကို ကာကွယ်ပေးနိုင်တယ် | သွေးလ ပြန်လာချိန် ကို အတိအကျ ထိန်းချုပ်လိုသူ၊ သားအရေအတွက် မလိုအပ်သေးသူ | “PCOS အကြောင်းရင်းကို အနက်ခံ သက်သာအောင် ကုသပေးတာ” မဟုတ်ပေမယ့် လက္ခဏာ ထိန်းသိမ်းမှု အနေနဲ့ သင့်တော်နိုင်တယ်။ အကျိုး/အန္တရာယ်ကို ဆရာဝန်နဲ့ ဆွေးနွေးသင့် |
ဒီဇယားကို အဆင့်သတ်မှတ် နံပါတ် ချပေးမယ့် စာရင်းမဟုတ်ဘဲ ဆုံးဖြတ်ရာမှာ အကူအညီ ပေးမယ့် လမ်းညွှန် ပဲ လုပ်သုံးပါ။ သင့်အဓိက ပြဿနာက မထင်မှတ် သွေးယို ပုံစံတွေ သို့မဟုတ် သွေးသောက်မဖြစ်လို့ 子宫အတွင်းဖုံးကို ကာကွယ်ဖို့ လိုအပ်နေတာ ဆိုရင် ဟော်မုန်းဆိုင်ရာ လက်နက်တွေက ပိုရှည်လက် ကူညီနိုင်လိမ့်မယ်။ သင့်အကိစ္စက အင်ဆူလင် ကို ကိုးကားမသုံးနိုင်ခြင်းနဲ့ သွေးလ ပတ်လည်မှု ကို စုစည်းစဉ်းစားရမယ့် အခြေအနေဆိုရင် inositol နဲ့ လိုက်ဖ်စတိုင်း လုပ်ရပ်တွေက ပိုကိုက်ညီနိုင်ပါတယ်။ လူအများစုအတွက်တော့ ဆရာဝန် နဲ့အတူ ပေါင်းစပ် သုံးစွဲတဲ့ လမ်းကြောင်းက လုံးဝ အမိုးအကာ ပိုကောင်းနေတတ်ပါတယ်လို့ လည်း မျှော်လင့်ရပါတယ်။
ဘယ်ရလဒ်တွေက အရေးကြီးလဲ – သွေးလ ပတ်လည်မှု၊ သွေးသောက်ခြင်း၊ အန်ဒရိုဂျင် လက္ခဏာတွေ၊ ကိုယ်ဝန် လုပ်ငန်း
လူအများစုက inositol “အလုပ်လုပ် လား မလုပ်ဘူးလား” ဆိုတာ ကိုယ်အလေးချိန် ပြောင်းလဲမှု နဲ့ သတ်မှတ်တတ်တဲ့ အလွန် လွယ်ကူတဲ့ အလှုပ်အရှားထဲ ကျရောက်လွယ်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် PCOS လေ့လာမှုတွေထဲမှာ သွေးလ ကျန်းမာရေးအတွက် ပိုလွန်တဲ့ အရေးပါတဲ့ ရလဒ်တွေက –
- သွေးသောက်ဖြစ်ပွား အကြိမ်ရေ (သင် အမှန်တကယ် ပိုတဲ့အကြိမ် သွေးသောက်လာသလား)
- သွေးလ ပတ်လည်ချိန် အရှည်နဲ့ ကိုက်ညီမှု (သွေးလ နဲ့ သွေးလ ကြား အချိန်က ပိုတိုလာသလား)
- သွေးယိုပုံစံ အရည်အသွေး (အကြာကြီး သွေးယိုမြည်နေတာ လျော့နေတာ၊ “မည်သည့်အချိန်မှာလည်း မသိရတဲ့” သွေးယိုတွေ နည်းလာနေတာ)
- အန်ဒရိုဂျင် ဆိုင်ရာ လက္ခဏာတွေ (ဝက်ခြံ၊ အမွေးအမားများတာ စတာ – ဒီဟာတွေက တဖြည်းဖြည်းနဲ့ပဲ ပြောင်းလဲတတ်တယ်)
- မက်တာဘောလစ် ပြကွက်တွေ (နံနက်ခင်း သွေးချို/အင်ဆူလင်၊ ထရီဂလီဆာရိုက် စတာတွေ – လိုအပ်လျှင်)
သင့်ရဲ့ အဓိက ရည်ရွယ်ချက်က ကိုယ်ဝန် ယူလိုတာ ဖြစ်တယ်ဆိုရင် “အလုပ်လုပ်/မလုပ်” ဆိုတဲ့ အဓိပ္ပာယ်က ပိုပြီး ကွာသွားနိုင်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် သတ်မှတ်ထားတဲ့ အချိန်ကာလ တစ်ခုနဲ့ သွေးလ နဲ့ သွေးသောက် လုပ်ငန်းတွေကို ဘယ်လို မှတ်သားထားမလဲ (အောက်က လုံခြုံရေး အပိုင်းထဲမှာ ထပ်ရှင်း) ဆိုတာ ရှင်းလင်းထားတာ လိုအပ်ပါတယ်။
—
Inositol ကို ဘယ်လို ပိုလုံခြုံအောင် သုံးမလဲ – သောက်သုံး ပုံစံ၊ အချိန်ဇယား၊ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးတွေ နဲ့ ဆေးအာဟာရ လက်ကား စာရွက်လှေ ဖတ်နည်း
အွန်လိုင်း ထုတ်ကုန် စာမျက်နှာတွေက ဒီအပိုင်းကို ပိုအရေးမထားကြတာ စိတ်ဝင်စားဖို့ကောင်းပါတယ် – သင် inositol ကို ဘယ်လို သောက်သုံးနေလဲ (နဲ့ ထုတ်ကုန်ကို ဘယ်လို သုံးသပ် ရွေးချယ်နေလဲ) ဆိုတာက လေ့လာမှုစာတမ်းတွေထဲမှာ လေ့လာထားသလို ပမာဏနှင့် ဆင်တူတူ ရောက်နေမနေကိုဆုံးဖြတ်ပေးနိုင်တယ်။
လေ့လာမှုတွေထဲက ပုံမှန် သောက်သုံးပုံ – အလေးချိန်၊ ကြာချိန် နဲ့ ရလဒ် တွေ့မြင်ရမယ့် အချိန်ဇယား
PCOS ကို အလေးထားပြီး လေ့လာထားတဲ့ စာတမ်း အများစုမှာ myo-inositol ကို နေ့စဉ် ဂရမ်အဆင့် အလေးချိန်နဲ့ သောက်သုံးထားပြီး နေ့ละ နှစ်ကြိမ်ခွဲ သောက်တာ (မနက်–ည) လို ပုံစံနဲ့ ဖြစ်တတ်ပါတယ်။ သောက်သုံးနေတာကလည်း အနည်းဆုံး ၈–၁၂ ပတ် ကျော်ကျော် အကြာကြီး ဖြစ်တတ်ပြီး တချို့မှာ ၃ လ–၆ လ လောက် ထိကြာနိုင်တယ်။
လက်တွေ့ကျတဲ့ အဓိပ္ပာယ် ၂ ချက် –
1. ရလဒ်ကို အလွန် လျင်မြန်စွာ မချင့်ချိန်လိုက်ပါနဲ့။ သင့်သွေးလ ပတ်လည်ချိန်က ၄၅–၆၀ ရက် လောက် ရှည်နေလျှင် ပတ်လည်ချိန် ပြောင်းလဲလာမလား စောင်မိုးမိုး သက်သေအောင် ခံစားဖို့ အချိန်ယူရနိုင်တယ်။
2. မသိသိသာသာ အလေးချိန် နည်းနေတာကို မောင်းလျှောက်နေမိလှတယ်။ “အမျိုးသမီးများ ညှိနှိုင်းမှု” စတဲ့ ပေါင်းစပ်ထုတ်ကုန်များ ထဲမှာ MI/DCI ကို အနည်းငယ်ပဲ ထည့်ထားပြီး ရှေ့ဘက် အညွှန်းစာသားတွေက သိပ်ချီးမွမ်းဖော်ပြထားပေမယ့် လေ့လာမှုတွေထဲက အလေးချိန်နဲ့ မကိုက်ညီတာလည်း များတတ်တယ်။
လုံခြုံရေး နည်းလမ်းတစ်ခု အနေနဲ့ ဆရာဝန် အများစုက ဆေးအာဟာရ သုံးကြည့် စမ်းသပ်မှု တစ်ခုကို ၈–၁၂ ပတ် ခန့် ကြာမြင့်ပေးပြီး အဲဒီနောက်မှာ ရလဒ်ကို ပြန်လည် သုံးသပ်ကြတတ်ပါတယ် (သင့်မှာ အရေးပေါ် လက္ခဏာ မရှိဘဲ အရေးကြီး ဆေးကုသမှုကို နှောင့်နှေးနေခြင်း မဖြစ်နေလျှင်ပဲ)။
ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးတွေ နဲ့ GI မအဆင်မပြေမှုကို ဘယ်လို လျော့နည်းအောင် လုပ်ရမလဲ
လေ့လာမှုစာတမ်းတွေ နဲ့ ကုသရေး အတွေ့အကြုံတွေထဲမှာ inositol သောက်သုံးခြင်းနဲ့ ပိုမို တွေ့လာရတဲ့ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးတွေက အူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ (gastrointestinal) ဖြစ်ပါတယ် – ဝမ်းဗိုက် ပန်းနီ၊ အစာအနံ့အရသာ ဖောင်းရင်း၊ ဝမ်းလျှော၊ ဝမ်းသွား မတက်ကပ် ဖြစ်ပွားခြင်း၊ အစာအိမ် နာကျင်မှု စတာတို့ ဖြစ်တတ်ပါတယ်။ လူအချို့မှာ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်စိတ်၊ ခေါင်းကိုက်၊ မြင်ကွင်း ဝိုက်ခြင်း စတာတွေကိုလည်း သတိပြုလက်ခံနေရတတ်ပါတယ်။
အောက်ပါကဲ့သို့ လွယ်ကူတဲ့ လေ့ကျင့်စနစ်တွေက ထိန်းညှိနိုင်တတ်ပါတယ် –
- အလေးချိန် နည်းနည်းနဲ့ စပြီး နောက်မှ တဖြည်းဖြည်း တိုးလိုက်ပါ (အသားဓာတ် မလောက်တဲ့သူ especially)
- အစာအိမ် မအဆင်မပြေ နေလျှင် အစာနဲ့အတူ သောက်သုံး ကြည့်ပါ
- နေ့အနက် ကြိမ်ရေ ခွဲသောက် ရင် တစ်ကြိမ်ထဲ အကုန်သောက်ရတာထက် ပိုလွယ်ကူတတ်တယ်
- ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးတွေ ဆက်လက် ပြင်းထန်နေလျှင် သောက်သုံးခြင်းကို ခဏရပ်တန့်ပြီး ပြန်လည် သုံးသပ် လုပ်ပါ
နဲ့ သင့်ကိုယ်တိုင် “မမှန်ချင်မှန်မချင် အနေနဲ့ မလုံလောက်” လို့ ခံစားရတဲ့ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးတွေ ဖြစ်လာရင် “သဘာဝ ဆေးအာဟာရလား” ဆိုပြီး ကိုယ်တိုင် ကြံ့ရဲလို့ မသောက်မိသင့်ပါဘူး။ ရပ်လိုက်ပြီး ဆရာဝန်/ဆေးဆိုင် ဆရာဝန် ကို ပြောကြားသင့်ပါတယ်။
အပြန်အလှန် သက်ရောက်မှုနဲ့ သတိပြုရမည့် အချက်များ – ဆီးချို ဆေးဝါး၊ ကိုယ်ဝန်/ကိုယ်ဝန်ယူဖို့ ကြိုးစားနေခြင်း၊ bipolar disorder
အောက်ပါ လုံခြုံရေး အချက်အလက် အချို့ကို အထူး သတိပြုသင့်ပါတယ် –
- သင့်မှာ ဆီးချို (diabetes) ရှိပြီး သွေးချို လျော့ကျစေမယ့် ဆေးဝါး သောက်နေသူ ဖြစ်လျှင် – inositol က လူအချို့မှာ အင်ဆူလင်/သွေးချို ပြကွက်တွေကို သက်ရောက်စေတတ်ပါတယ်။ ဒါက လုံးဝ မလုံလောက်ဘူး လို့ မပြောကြည့်ထားပေမယ့် စောင့်ကြည့် ထိန်းသိမ်းရတာ အရေးကြီးတယ် လို့ ဆိုလိုပြီး ဆရာဝန်နဲ့ ပူးပေါင်းသုံးသပ်ဖို့ စံနှုန်းအရ အကြံပြုသင့်ပါတယ်။
- သင် ကိုယ်ဝန်ရှိနေပြီ၊ နို့တိုက်နေပြီ သို့မဟုတ် ကိုယ်ဝန်ယူဖို့ အလွန်တက်ကြွ ကြိုးစားနေပြီဆိုလျှင် – ဆေးအာဟာရဆိုတာ သာမန်နဲ့ လုံးဝ အန္တရာယ်ကင်းတယ်လို့ မယူဆသင့်ပါဘူး။ သင့်ရဲ့ အဓိကပြဿနာက ဘာလဲ၊ သင့်အန္တရာယ် အဆင့်ဘယ်လောက်လဲ၊ သင် တခြား ဘာတွေ သောက်နေပြီးသားလဲ (folate, prenatal vitamins, fertility meds စတာ) ကြားက ဆက်နွယ်မှုတွေကို သက်ဆိုင်ရာ ဆရာဝန်နဲ့ အတူ ရှင်းလင်းသင့်ပါတယ်။
- သင့်မှာ bipolar disorder လို ဆားနားကျင် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ပြဿနာများ ရှိပြီးသား ဖြစ်ရင် – inositol သောက်မလောက် မီ သင့်မိမိ ဆရာဝန်နဲ့ အကောင်းဆုံး ပြောဆွေးနွေးသင့်ပါတယ်။ Inositol ကို စိတ်နေစိတ်ထား ပြဿနာ လေ့လာမှုတွေထဲမှာ ဖြေရှင်းစနစ်တစ်ခုအဖြစ် ဆွေးနွေးနေကြပေမဲ့ ဒီလို အခြေအနေတွေမှာ ကိုယ်တိုင် စမ်းသပ်မှု လုပ်မနေသင့်ပါဘူး။
နဲ့ ကိုယ်တိုင် သိပ်မသိိပ်စိတ်မဲ့ဖြစ်သွားစေတဲ့ အရေးကြီး အချက် တစ်ချက်ကိုလည်း သတိချက် ပိုပေးချင်ပါတယ် –
- အလွန်များတဲ့ သွေးယိုခြင်း၊ အရမ်း ခက်ခဲတဲ့ ဝမ်းဗိုက်အောက်ပိုင်း နာကျင်ခြင်း၊ ကိုယ်ဝန် ဖြစ်တဲ့ သံသယ၊ သွေးနည်းသွေးပါ လက္ခဏာတွေ ဖြစ်နေတာ စသည့် အရေးပေါ် လက္ခဏာတွေ ရှိနေချိန်မှာ inositol ကို သောက်သုံးရင်း စောင့်ကြည့်နေဖို့ မသင့်တော်ပါဘူး။ ဆေးအာဟာရက အကူအညီ ပစ္စည်း လိုပဲသာ သုံးသင့်တာ ဖြစ်ပြီး အရေးပေါ် ဆေးကုသ စောင့်ရှောက်မှုကို အစားထိုးလို့ မရနိုင်ပါဘူး။
ဆေးအာဟာရ လက်ကား စာရွက်ကို ဘယ်လို ဖတ်ရမလဲ (ထုတ်ကုန်တွေကို အမှန်တကယ် နှိုင်းယှဉ် နိုင်အောင်)
“Supplement Facts” ဆိုတဲ့ panel ကို ကြည့်ရင်း သင့်ဦးနှောက် လုံးဝ ညစ်ပတ်သွားလား လို ခံစားဖူးမလား – MI/DCI ထုတ်ကုန်အတွက် အရင်ဆုံး သတိပြုဖို့ လိုတဲ့ အချက်တွေက –
1. သောက်သုံးရမည့် အရွယ်အစား (serving size)
ထုတ်ကုန် အချို့က ၂ လုံး ထည့်သောက်ရတဲ့ ကပ္စူလ ပမာဏနဲ့ ဖော်ပြထားတတ်ပြီး အချို့က ၄ လုံး သောက်မှ ပြည့်စုံတတ်တယ်၊ အချို့ကတော့ စကုပျော (powder) ကို အထုံးတစ်ထုံး (scoop) နဲ့ သောက်ရတယ်။ ထုတ်ကုန်တွေကို တိကျစွာ နှိုင်းယှဉ်ချင်ရင် *နေ့စဉ် သောက်သုံးရမည့် ပမာဏအလိုက်* တိုက်ဆိုင် ရေတွက် လိုအပ်ပါတယ်။
2. အရိုးသား အမျိုးအစားနဲ့ တိကျတဲ့ အလေးချိန်
သင် သေချာ သိလိုရမယ့်အချက်က –
– Myo-inositol – ____ mg
– D-chiro-inositol – ____ mg
“inositol blend” သို့မဟုတ် “proprietary complex” လို မပုန်နေတာ ဖြစ်ရမယ်။
3. MI:DCI ratio (ပေါင်းစပ် ထုတ်ကုန် ဖြစ်လျှင်)
PCOS စကားဝိုင်းတွေထဲမှာ MI:DCI ကို ၄၀:၁ ratio နဲ့ ပြောဆိုလေ့ ရှိပေမဲ့ အရေးကြီးတာက – အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လမ်းညွှန် စာရွက်များက လေ့လာမှု အရည်အသွေး အကန့်အသတ်တွေကြောင့် inositol အမျိုးအစား၊ အလေးချိန် သတ်မှတ်ချက်၊ ပေါင်းစပ်ပုံ အတိအကျတစ်မျိုးကို လုံးဝ အကြံပြုမထားသေးကြောင်း ပြောပြထားပါတယ်။ ဒါကြောင့် ratio ကို အာမခံချက် မထားဘဲ *စဉ်းစားရမယ့် အချက်* တစ်ခုအနေနဲ့ပဲ ယူဆသင့်ပါတယ်။
4. အချို့ ထပ်ဖြည့် ထားမိနိုင်တဲ့ အခြား အာဟာရ ပစ္စည်းများ
ထုတ်ကုန်အချို့မှာ folate/folic acid ပါဝင်တတ်ပါတယ်။ ကိုယ်ဝန် စီစဉ်မှု အတွင်း သို့မဟုတ် အခြား အခြေအနေများမှာ ဒါက သင့်တော်နိုင်ပေမဲ့ နောက်တစ်ဖက်က ဒီအရာကြောင့် သင်သောက်နေပြီးသား prenatal သို့မဟုတ် multivitamin ထဲက folate နဲ့ ထပ်ရောနေတာကို မသိမသာ ဖြစ်သွားနိုင်တယ်။
5. အရည်အသွေး ညွှန်မီးများ
ထုတ်လုပ်လုပ်ငန်း စနစ်ရှင်းလင်းပြောပြထားခြင်း၊ စမ်းသပ်လက်ခံထားကြောင်း ပြထားခြင်း၊ ထုတ်ကုန်ထဲ ဘာတွေ ရှိလဲ ဆိုတာ ကိုယ့် ဘက်ကလည်း လွယ်ကူလောက်အောင် ရှင်းလင်းတိကျ ဖော်ပြထားတဲ့ ကုမ္ပဏီတွေကို ရှာဖွေသင့်တယ် – စျေးကွက် ထုတ်ကုန် စကားလုံးတွေ ပြောရင်း ခြောက်ရမ်းနေတာထက် ပိုကောင်းပါတယ်။
လက်တွေ့ ဥပမာတစ်ခု – MI + DCI ပေါင်းစပ် ကပ္စူလ ထုတ်ကုန်နဲ့ အလေးချိန် တွက်နည်း
Nano Singapore ရဲ့ Myo & D-Chiro Inositol Formula – 120ct လို ပေါင်းစပ် ကပ္စူလ ထုတ်ကုန်တစ်ခုကို သင် ကြည့်နေတယ်လို့ ဆိုပါစို့။ လက်ကား စာရွက်ထဲမှာ (ကပ္စူလ ၂ လုံး လက်ခံသောက်ရတဲ့ ပမာဏအလိုက်) myo-inositol 1000 mg နဲ့ D-chiro-inositol 25 mg လို့ ဖော်ပြထားပါတယ်။
အဲဒါက သတိပြုရမယ့် အချက်ကောင်းပေမဲ့ သင် ကိုယ်တိုင် တွက်ပေးရမယ့် အချက်တွေ မကျန်သေးပါဘူး –
- လေ့လာမှု တချို့က myo-inositol ကို နေ့စဉ် ဂရမ် အနည်းငယ် သောက်သုံးထားတာကို ကြည့်လေ့လာရင် သင် သောက်နေတဲ့ ထုတ်ကုန်နဲ့ ထိုထောက်ခံချက် အလေးချိန်ကို ရောက်အောင် ဘယ်လောက်သော servings လိုမလဲ ဆိုတာ တွက်ရမယ်။ သင့်အိပ်ချိန်၊ ငွေကြေး၊ ဆရာဝန် အကြံဉာဏ်နဲ့ လိုက်ဖက်မလားလည်း စဉ်းစားရမယ်။
- သင် folate သောက်နေပြီးသားလား၊ အခြား အင်ဆူလင် သိမ်ပြောင်းရေး နည်းလမ်းတွေနဲ့ ပေါင်းစပ် သုံးနေပြီးသားလား၊ ရလဒ်တွေကို ဘယ်လို စောင့်ကြည့် မှတ်သားထားမလဲ ဆိုတာကိုလည်း ထပ်စဉ်းစားရပါမယ်။
ဒီအရာဟာ “ပိုသောက်ရင် ပိုကောင်းမယ်” လို့ မဆိုလိုပါဘူး။ လေ့လာမှုတွေထဲက အသုံးပြုထားသလို ထိရောက်တဲ့ အလေးချိန်ထက် သာမန် ထုတ်ကုန်ရဲ့ အလေးချိန်က အလွန်နည်းနေတာ ကြောင့် သင် ကိုယ်တိုင် လိုအပ်တဲ့ အလေးချိန်အထိ မရောက်သေးဘဲ သက်သက် ခွဲသောက်နေမိတာကို သတိမထားမိဘဲ စမ်းသပ်မှု မအောင်မြင်စေချင် မိတာ မဖြစ်အောင် သတိထားဖို့ ဖြစ်တယ်။
ပေါင်ဒါ၊ ကပ္စူလ နဲ့ ပေါင်းစပ် ထုတ်ကုန်တွေ ကြား ဘယ်လို ရွေးချယ်မလဲ
လက်တွေ့ အသုံးဝင်လောက်တဲ့ လမ်းညွှန်နည်းလမ်း –
- ပေါင်ဒါ ထုတ်ကုန် တွေက နေ့စဉ် ဂရမ်အဆင့် အလေးချိန်ကို သောက်သုံးမယ်ဆိုရင် ကပ္စူလ အများကြီး သောက်ရတာထက် ပိုလကောင်းနိုင်တယ်။ မလိုချင်တဲ့ အချက်က အရသာ၊ မောင်နေတာနဲ့ ခရီးသွားရင်း သယ်ပို့ရတာ မအဆင်မပြေခြင်း။
- ကပ္စူလ တွေက အလွယ်တကူ သောက်သုံးနိုင်ပြီး အလေးချိန် စည်းစနစ် တိကျနေတတ်ပေမယ့် လေ့လာမှုအလေးချိန် အထိ ရောက်အောင် သောက်ချင်ရင် ကပ္စူလ အများ ကြီးလိုတတ်တယ်။
- MI + DCI ပေါင်းစပ် ထုတ်ကုန် တွေ အလွန် လူကြိုက်များပေမယ့် “လူတိုင်းအတွက် အကောင်းဆုံး ratio” လို့ သတ်မှတ်လိုရတဲ့ သက်သေခံချက် မရှိသေးတာကြောင့် သင့်ဆုံးဖြတ်ချက်က အရသာသင့်လား၊ ကိုယ်ခံနိုင်ရည်ကောင်းလား၊ သင့် ရည်ရွယ်ချက်ရဲ့ ဘယ်အပိုင်းနဲ့ ကိုက်ညီလဲ၊ ဆရာဝန် သဘောထား ဘယ်လိုလဲ စတာတွေကို ကြည့်ပြီး သတ်မှတ်သင့်ပါတယ်။ “အခု လူကြိုက်များနေလို့” ဆိုတဲ့ အကြောင်းပြချက်တစ်ခုထဲနဲ့ မဆုံးဖြတ်သင့်ပါဘူး။
အွန်လိုင်းမှာ ဆေးအာဟာရ ဝယ်သောက်ရတာ ကြိုက်နှစ်သက်တတ်သလို ဆိုရင် ထိုထုတ်ကုန်တွေကို တကယ်ဝယ်မိမီ လက်ကား စာရွက်ကို သေချာ ကြည့်ဖတ်တာက ဘယ်လိုမှ ★ အဆင့် ကွက်လပ်တွေ ညွှန်းစာများကြောင့် ထိခိုက်နိုင်မယ့် လမ်းကြောင်းထက် ပိုအသုံးဝင်ပါတယ်။
အထောက်အကူ ပေးနိုင်မယ့် အာဟာရ (supportive nutrients) အကြောင်း အနည်းငယ် – ဆေးဆိုင်တစ်ဆိုင်လို မလုပ်အောင်
သွေးလ ကျန်းမာရေးဟာ ဆေးအာဟာရ တစ်မျိုးပဲ နဲ့ မပတ်သတ်ပါဘူး။ လူအချို့အတွက် အိပ်စက်မှု အရည်အသွေး၊ ဖိအားပမာဏ တွေကို သက်သာအောင် လုပ်ပေးခြင်းက အစားအသောက် ပတ်ဝန်းကျင်၊ သွေးချို ထိန်းချုပ်နိုင်မှု၊ ဟော်မုန်း လှိုင်း အစအန ကောင်းစေဖို့ ကူညီပေးနိုင်တယ်။ အဲ့ဒီမှာ အားလုံး ထပ်မံ ကြားနေရမယ့် အာဟာရ တစ်မျိုးက မဂ္ဂနီဆီယမ် (magnesium) ဖြစ်တယ် – အိပ်စက်မှုနဲ့ လက်လျော့နွားနေတာကို ကူညီနိုင်လို့ အများပြား သုံးစွဲနေကြတတ်တယ်။ ဒီလို သောက်မယ်ဆိုရင် အစာအူနား လိုင်းမှာ ပိုနူးညံ့တဲ့ magnesium glycinate လို ပုံစံကို ကြိုက်နှစ်သက်ကြတတ်တယ်။ (Nano Singapore မှလည်း Magnesium Glycinate Extreme လို ထုတ်ကုန် ရှိပါတယ်။)
လူတိုင်း မဂ္ဂနီဆီယမ် ထပ်စွဲ သောက်စရာ မလိုအပ်ပါဘူး – အစားအစာကနေ အရင်ဆုံး စဉ်းစားတာ အမြဲတမ်း အရေးကြီးပါတယ်။ ဒါပေမယ့် သောက်မယ်ဆိုရင်လည်း အဲဒီ အချက်အလက် ရိုးရာတူပါပဲ – လက်ကား စာရွက်ရှင်းလင်းရမယ်၊ သင့်လျော်တဲ့ အလေးချိန်ဖြစ်ရမယ် နဲ့ ထပ်မံ overlapping ဖြစ်မယ့် ထုတ်ကုန်တွေ မသိမသာ တစ်ပြိုင်နက် တိုက်သောက်နေမိမိမလား စောင့်ကြည့်ရမယ်။
—
စင်္ကာပူဘဝ တကယ့် လက်တွေ့နည်းနဲ့ သွေးလ ကျန်းမာရေးကို ထောက်ပံ့နိုင်မယ့် လိုက်ဖ်စတိုင်း လုပ်ထုံးလုပ်နည်းတွေ (နဲ့ ဆရာဝန်ကို ဘယ်အချိန်က တွေ့သင့်လဲ)
ဆေးအာဟာရတွေက ရိုးရှင်းလွယ်ကူလို့ မျှော်လင့်မှု တွေ ထပ်မံပေးတတ်ပါတယ်။ လိုက်ဖ်စတိုင်း ပြောင်းလဲမှုတွေကတော့ … ရိုးရှင်းဖို့ မလွယ်ပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ အကြောင်းအရာက – အင်ဆူလင် ကို ကိုးကားမသုံးနိုင်ခြင်း (insulin resistance) က သင့် သွေးလ ပတ်လည်အကြောင်းအရာထဲ ပါဝင်နေလျှင် “အကြီးဆုံး လက္ခဏာ ပြင်ဆင် အ multipler effect” ကို လူအများက ရယ်မောလောက်အောင် အားမပြုသေးတဲ့ အခြေခံ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းတွေက ပေးတတ်ပါတယ်။
အင်ဆူလင် ကို ကိုးကားမသုံးနိုင်ခြင်းအတွက် အစားအစာ အခြေခံ – စင်္ကာပူ လိုက်နည်းနဲ့ ကိုက်ညီတဲ့ လက်တွေ့နည်းလမ်းများ
သင့်အနေနဲ့ လုံးဝ ပြည့်စုံတဲ့ အစားအစာ မလိုတတ်ပါဘူး။ ပြန်ပြီး ပြေးလည်လို့ရမယ့် ပုံစံ တစ်ခုသာ လိုအပ်ပါတယ်။
စင်္ကာပူရဲ့ အစားအစာ ပတ်ဝန်းကျင်အတွက် လိုက်ဖက် နေတတ်တဲ့ နည်းလမ်း အချို့ –
၁) စည်းမျဉ်းခပ်ကြပ်တဲ့ အစားမစား ညွှန်ကြားချက် မလိုတော့ – ပန်းကန် ဖွဲ့စည်းပုံနဲ့သာ စတင်ကြည့်
ရည်မှန်းချက် –
- ပန်းကန် ၁/၂ ကို အမြင့်ချိုင့်မဟုတ်တဲ့ အစိမ်းအရွက်ရရိပ် မဟုတ်တဲ့ ဟင်းသီးဟင်းရွက်တွေနဲ့ ဖြည့်
- ပန်းကန် ၁/၄ ကို ပရိုတိန်း အစားအစာနဲ့ ဖြည့်
- ပန်းကန် ၁/၄ ကို ကားဘိုဟိုက်ဒရိတ် (carbs) နဲ့ ဖြည့်
ဒီလို ပုံစံနဲ့ သွေးချို ထိန်းချုပ်မှု ထိရောက်စေပြီး အစာတစ်နေလျှင် အပြည့်အဝ စိတ်ကျေနပ်မှု ပိုရစေတတ်တယ် – အင်ဆူလင် ကို ကိုးကားမသုံးနိုင်ခြင်း ပါဝင်နေတဲ့ သွေးလ ပတ်လည်ပြဿနာတွေအတွက် တဆင့်အနည်းငယ် ကူညီပေးနိုင်ပါတယ်။
၂) Hawker စားသောက်ဆိုင်တွေကို မကျော်လွန်ဝေးကွာဘဲ “upgrade” လုပ်ကြည့်
ဥပမာ –
- ကြက်သားထမင်း – ထမင်း ပိုနည်းအောင် လျှော့ခွင့် တောင်းပြီး ဟင်းသီးဟင်းရွက်/ဟင်းရည် ထပ်တောင်းပြီး ကြက်သား အပိုင်းကို ဦးစားပေးစားပါ
- အမျိုးမျိုး ဟင်းလျာ (cai fan) – ဟင်းသီးဟင်းရွက် ၂ မျိုး + ပရိုတိန်း ၁ မျိုး ကို ရွေးပြီး အနက်ကြားကြော်ဟင်း၊ အဆီအကြမ်း ရည်ရာ ၊ အရမ်းလှုပ်မိတဲ့ ဟင်းရည်တွေကို နည်းနည်း သတ်မှတ်ပါ
- Yong tau foo – အစိမ်းအရွက်၊ တို့ဖူး၊ ငါးသား လိုအရာတွေကို ပိုရွေးပြီး ခေါက်ဆွဲ အလွန်များနေတာကို လျှော့ပြီး ပြုပြင်ထားတဲ့ အသားကြိတ် ထည့်ထားတဲ့ အရသာ အစိတ်အပိုင်းတွေကို သတိထားပါ
- Prata – အချိန်ကန့်သတ်ထားတဲ့ သောက်သုံးမှု တစ်ခုအနေနဲ့ ယူပြီး ပရိုတိန်း အစားအစာနဲ့ တွဲစားဖို့ ကြိုးစားပါ၊ အပိုင်းသေးသေးနဲ့ စတင်ဖို့ လည်း စဉ်းစားရအောင်
၃) အရည် သောက်စရာတွေသည် လူအများ ထင်ထားသလောက် မသေးငယ်ပါဘူး
Kopi/teh၊ ကိုလာ၊ bottled tea လို မျှင်ရည်တွေ၊ ဖျော်ရည်ထဲ သံပုရာရည်နဲ့ နိုင်းနရည်တွေ၊ bubble tea စတာက သွေးချိုကို အလွန် မြန်ဆန်စွာ လှမ်းတက်စေတတ်ပါတယ်။ လုံးဝ မသောက်တော့ဖို့ မပြတ်မပြောမိသေးရင်တောင် နို့နဲ့ရောတဲ့ ငှက်ပျောသကြားကို နည်းသွားအောင် ပြောင်းပြီး အကြိမ်ရေ လျှော့သွားဖို့ စတင်ကြည့်ပါ။
၄) ပရိုတိန်း နဲ့ ဖိုင်ဘာ (fibre) တွေက သွေးချို ပန်းချီနှိပ်စက်မှု ကို “ညှိနှိုင်းပေးသူ” တွေ
မသိရင် – ထပ်ထည့်ပါ –
- ကြက်ဥ၊ ငါး၊ ကြက်သား၊ တို့ဖူး၊ တမ်ဖဲ၊ Greek yogurt လို ပရိုတိန်း အရင်းအမြစ်တွေ
- ဟင်းသီးဟင်းရွက်၊ ပဲမျိုးစုံ၊ chia seed၊ သစ်သီးတွေ (ဖိုင်ဘာရှိတဲ့ သစ်သီးတွေကို သောက်မယ်ဆို လိမ္မော်ရည်လို အရည်ထဲ မလုပ်ဘဲ သစ်သီးကို အပြည့်အစုံစား)
လှုပ်ရှားမှု ရည်မှန်းချက် – ဘယ်ဟာက ယုံကြည်စိတ်ချရပြီး လက်တွေ့နေနိုင်မလဲ
သွေးလ နဲ့ မက်တာဘောလစ် ကျန်းမာရေးအတွက် အကောင်းဆုံး လေ့ကျင့်ခန်းက သင် တကယ့် ဆိုမိလောက်အောင် လုပ်နိုင်မယ့် လေ့ကျင့်ခန်းပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
လူအများအတွက် ကိုက်ညီလွယ်တဲ့ အခြေခံ နှစ်ချက် –
- နေ့စဉ် လှုပ်ရှားမှု – လမ်းလျှောက်ခြင်းက အလွန် အကောင်းဆုံး ဖြစ်ပေမယ့် ထင်ရာသော အလေ့အလာ မရသေးတဲ့ အဖြစ်။ လမ်းလျှောက်ချက် အဆင့်ရည်မှန်းချက် တစ်ခု ဖန်တီးထားရင် အားပေးပေးနိုင်ပေမယ့် တရားမဝင်ကြိုးစားနေရင်တော့ အန္တရာယ်ရှုးတတ်တယ်။
- အကြွေးအကပ် လေ့ကျင့်ခန်း ၂–၃ ကြိမ်/အပတ် – ကြွက်သား ပိုများလာခြင်းက သွေးချို အသုံးချမှုနဲ့ အင်ဆူလင် သိမ်ပြောင်းမှုကို အချိန်ကြာကြာ အနည်းငယ် သက်သာစေတတ်တယ်။
အလုပ် အပြည့်အဝ နေထိုင်ရသူအတွက် ၂၀–၃၀ မိနစ် လောက်ကို တန့စဉ် နည်းနည်းမနည်းလောက် တည်ငြိမ်းတယ်ဆိုရင် စီမံကိန်းကြီးမားမနေဘဲ စတင်နိုင်ပါတယ်။
အိပ်စက်မှု နဲ့ ဖိအား – အစာစားချင်စိတ်၊ သွေးချို နဲ့ သွေးလ ပတ်လည်မှုကို ထိခိုက်စေတတ်လား
အိပ်စက်မှုက ငတ်ချင်စိတ် ပမာဏ၊ အစာစားချင်စိတ် ခံစားမှု၊ ဆုံးဖြတ်ချက် ချမှတ်မှုတွေ၊ ဖိအားခံနိုင်ရည်ကို ထိခိုက်စေတတ်ပါတယ်။ ဖိအားကြောင့် ကိုတ်ရီဆိုးလ် (cortisol) အဆင့် မသတ်မှတ် မသိမ်းရင် လူအချို့မှာ အစားအစာ လက်တွေ့နည်းလမ်းတွေ ပိုလွန်တာနဲ့ သွေးချို ထိန်းချုပ်မှုကို ပြန်နိမ့်စေတတ်ပါတယ် – ဒါကလည်း အင်ဆူလင် + ဟော်မုန်း လမ်းကြောင်းကို ပြန်လည် ထိခိုက်စေတတ်ပါတယ်။
အိပ်စက်မှုအတွက် စတင်လို့ လွယ်ကူပြီး အကျိုးသက်ရောက်မှု မြန်တဲ့ အလေ့အကျင့် လေးတစ်ခု – အတော်နီးပါး တချိန်တည်း ထရောက်ရာ နေ့တိုင်း အိပ်ဖွားလောင်းခြင်း ပါပဲ။ လုံးဝ ပြည့်စုံစနစ်တကျ မလိုပေမယ့် တဖြည်းဖြည်း တည်ငြိမ်အောင် လုပ်နိုင်ရင် အကောင်းဆုံးပါ။
အလေးချိန် လျော့ချတာသာ မဟုတ်ရ – စွမ်းအင်မလုံလောက်ခြင်း နဲ့ သွေးလ လက်လည်မှု
အရေးကြီး သတိပေးချက်တစ်ခု – မမှန်မတရား သွေးလ ပတ်လည်ခြင်းတွေ အားလုံးကို အင်ဆူလင် ကို ကိုးကားမသုံးနိုင်ခြင်း သို့မဟုတ် PCOS ကြောင့်ပဲ ဖြစ်တယ်လို့ မယူဆသင့်ပါဘူး။
သင် အဆာမလွတ်အောင် အစာသောက်နေတာ၊ ကိုယ်လက် အလွန်တက်ကြွကာ လေ့ကျင့်နေတယ်၊ အကြာကြီး ဖိအားကို ခံစားနေရင် သင့်ကိုယ်ခန္ဓာက ထိန်းသိမ်းရေး ကာကွယ်ရေးအနေနဲ့ မူးယစ် ဘဝပတ်ဝန်းကျင်ကို လျော့ကျလိုက်ပြီး သားထိုက်ထိုးစိုက်လုပ်ငန်းကို နည်းနည်း အနားယူစေတတ်ပါတယ်။ ဒီလို အခြေအနေထဲမှာ inositol ထပ်ထည့်သောက်ထားရုံနဲ့ အောက်ခံအကြောင်းရင်းကို မဖြေရှင်းနိုင်ဘဲ အလေးချိန် ပြန်လည် ထပ်လို့ချချင်ရင် ပြန်လည် ဒုက္ခကို ပိုစေတတ်ပါတယ်။
ဒါကြောင့် သင့်ရဲ့ မမှန်မတရား သွေးလ ပတ်လည်ခြင်းက အလွန် ကြီးမားတဲ့ စွမ်းအင် ကန့်သတ်မှု၊ ခွန်အားအလွန်တက်ကြွ လေ့ကျင့်မှု၊ အလေးချိန် အလွန် လျော့နည်း သွားတာ စတဲ့ အရင်းအမြစ်တွေ နဲ့ တကွ စတင်ရင် – စွမ်းအင် မလုံလောက်မှု (energy availability) ပြဿနာနဲ့ အတူ သုံးသပ်စဉ်းစားဖို့ ဆရာဝန် သို့မဟုတ် အစာစားကျင့်သင်ဆရာ တစ်ဦးနဲ့ ပြောသင့်ပါတယ်။
ဆရာဝန်ကို ဘယ်အချိန် သွားသင့်လဲ (နဲ့ ဘာမေးရမလဲ)
အောက်ပါ အခြေအနေတွေရှိရင် ဆေးဘက်သက်ဆိုင်ရာ စစ်ဆေးမှု တောင်းဆိုဖို့ စဉ်းစားသင့်ပါတယ် –
- သင့် သွေးလ ပတ်လည်ချိန်တွေ မကြာခဏ မမှန်မတရား ဖြစ်နေတာ (အထူးသဖြင့် သင့်အတွက် အသစ်တစ်ခုပဲ ဖြစ်လာနေတယ် ဆိုရင်)
- အလွန်များတဲ့ သွေးယိုခြင်း၊ သွေးလ ပတ်လည်ချိန်ကြား သွေးယိုနေတာ၊ အရမ်း ကြီးမားတဲ့ ဝမ်းဗိုက်အောက်ပိုင်း နာကျင်မှု တွေ ရှိနေခြင်း
- သွေးနည်းသွေးပါ လက္ခဏာတွေ ဖြစ်နေခြင်း (လွန်စွာ ပင်ပန်းခြင်း၊ ခေါင်းဝိုက်ခြင်း၊ အသက်ရှူရခက်ခဲခြင်း)
- ကိုယ်ဝန် ဖြစ်ခဲ့တဲ့ သံသယ ရှိနေခြင်း
- သိုင်းရိုက် ပြဿနာတွေ လို ပိုကျယ်ပြန့် endocrine ပြဿနာဖြစ်နိုင်စရာ လက္ခဏာတွေ (ဥပမာ – သိုင်းရိုက် ပြဿနာ အလက္ခဏာများ၊ နို့မတိုက်ရင်ပါ နို့ယိုနေတာ (milky nipple discharge), အန်ဒရိုဂျင် လက္ခဏာတွေ ပိုင်း – ဝက်ခြံ/အမွေးအမား အရမ်းမြန်မြန် ကြီးလာတာ စတာ)
သင် ကိုယ်ဝန်ယူဖို့ ကြိုးစားနေတယ်ဆိုရင် ခက်ခဲနေစေချင် မနေပါနဲ့။ ဆရာဝန်က သင့်အသက်နှင့် အခြား အချက်အလက်တွေ မူတည်ပီး ကာလသတ်မှတ်ပေးပြီး သင့် သွေးသောက်ဖြစ်နေမနေ၊ PCOS ခွဲခြား မည်သလိုလုပ်လဲ၊ ပထမဆုံး လိုက်လုပ်သင့်မယ့် နည်းလမ်း ဘာလဲ စတာတွေကို လမ်းညွှန်ပေးနိုင်ပါတယ်။
GP/polyclinic/OB‑GYN ကို သွားမေးရင် အသုံးဝင်မယ့် မေးခွန်းများ –
- “ဒီလက္ခဏာတွေက PCOS ဖြစ်နိုင်သလား၊ သိုင်းရိုက်/ပရိုလက်တင် စတဲ့ အခြားအကြောင်းရင်းတွေလည်း ဖြစ်နိုင်သလား”
- “ကျွန်မ/ကျွန်တော် သွေးသောက်ဖြစ်နေရသလား။ ဘယ်လို စစ်ဆေးနိုင်လဲ”
- “ဘယ်လောက် လက်တွေ့ လေ့လာရတဲ့ သွေးစမ်းသပ်မှုတွေက သင့်အတွက် ကုသ အကွာအဝေး ပြောင်းလဲစေမလဲ”
- “ကျွန်မ ရဲ့ အခြေအနေမှာ လိုက်ဖ်စတိုင်း ပြောင်းလဲမှုတွေက ပထမဆုံး လိုက်လုပ်သင့်လား၊ သို့မဟုတ် ဘာတွေကို အဓိက အားဖြည့်သင့်လဲ”
- “Inositol သောက်ကြည့်ချင်ရင် ဘယ်အလေးချိန်နဲ့ ဘယ်လို စောင့်ကြည့်ခြင်းကို သင် အကြံပြုမလဲ”
—
နိဂုံးချုပ်
Inositol ကို PCOS နဲ့ ဆက်စပ်တဲ့ မမှန်မတရား သွေးလ ပတ်လည်ခြင်းအတွက် အကျိုးသက်ရောက်မှုရှိနိုင်တဲ့ ဆေးအာဟာရအနက် တော်တော်လေး သက်သေခံချက်များရှိထားပါတယ် – အထူးသဖြင့် အင်ဆူလင် ကို ကိုးကားမသုံးနိုင်ခြင်း နဲ့ သွေးလ ပတ်လည်မှု ကြား ခိုင်မာစွာ ဆက်နွယ်နေတဲ့ အခါမှာ ပိုထင်ရှားပါတယ်။ Meta-analysis စာတမ်းများက သွေးသောက်ဖြစ်ပွားမှုနဲ့ မက်တာဘောလစ် ပြကွက် အချို့အတွက် အကျိုးသက်ရောက်မှု ရှိကြောင်း ဖော်ပြထားပေမယ့် ရလဒ်တွေ မတူညီကြသလို အဓိက လမ်းညွှန် မှူရင်းစာတမ်းတွေကလည်း inositol အမျိုးအစား တိတိကျကျ၊ အလေးချိန် သတ်မှတ်ချက် တိတိကျကျ သို့မဟုတ် ပေါင်းစပ်နည်း တိတိကျကျ တစ်မျိုးကို လူတိုင်းအတွက် လုံးဝ အကြံပြုနိုင်ဖို့ သက်သေခံချက် မလုံလောက်သေးကြောင်း အခြေခံထားရှိပါတယ်။
ဒါကြောင့် အကောင်းဆုံး ငြိမ်းချမ်းတဲ့ လုပ်ရမယ့် သဘောထားက – အရေးပေါ် လက္ခဏာတွေကို အရင်ဖယ်ရှားပါ၊ လိုအပ်ရင် သီးခြား စစ်ဆေးမှု အရင်းအမြစ်တွေ လက်ခံပါ၊ လိုက်ဖ်စတိုင်းအခြေခံတွေကို အုတ်မြစ်အနေနဲ့ သုံးပါ၊ inositol ကိုတော့ သတ်မှတ်ထားတဲ့ အချိန်ကာလ ချိန်ဆန်စမ်းသပ် ကိရိယာ တစ်ခု အနေနဲ့ သတ်မှတ်လိုက်ပါ – မစ်ဆတစ်ချိန် လုံးဝ ပြဿနာ အဆုံးမဖြတ်မလို့ပါ။ ရိုးရှင်းလွယ်ကူတဲ့ နည်းလမ်းနဲ့ ထောက်ခံချက်ကြည့်ချင်ရင် အွန်လိုင်းက ဆေးအာဟာရတွေ ဝယ်ယူ နိုင်ပြန်ပေမယ့် သင့် လိုက်ဖ်စတိုင်း လက်တွေ့ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းတွေနဲ့ ထပ်ပေါင်း ပြောစကားသုံးပြီး အချိန်အလိုက် သတိပြု စောင့်ကြည့်ကြဖို့ လည်း မမေ့ပါနှင့်။
အမေးများ အများဆုံး (FAQ)
FAQ ၁
Inositol သောက်ရင် သွေးလ ပတ်လည်မှု ဘယ်လောက် ကြာမှ သက်ရောက်မလဲ
လူအများစုက သောက်သုံးမှုကို ပုံမှန် ၈–၁၂ ပတ် လောက် လည်ပတ်သုံးပြီးမှ ပြန်လည် သုံးသပ်ကြတတ်ပါတယ်။ သင့်သွေးလ ပတ်လည်ချိန်က ၄၅–၆၀ ရက်ကျော် တက်နေတဲ့ လူမျိုးဆိုရင် သွေးလ ပတ်လည်ချိန် ပြောင်းလဲလာမလား၊ သွေးသောက်ဖြစ်ပွား အကြိမ်ရေ နည်းနည်း ပြောင်းလဲလာမလား ရှင်းလင်းစစ်ဆေးဖို့ အချိန် ပိုလိုတတ်ပါတယ်။
FAQ ၂
PCOS မရှိဘဲ Inositol သောက်လို့ ရမလား
ဖြစ်နိုင်ပါတယ်၊ ဒါပေမယ့် အားအကောင်းဆုံး သက်သေခံချက်တွေက PCOS လေ့လာမှုထဲမှာပဲ တွေ့ရပါတယ်။ သင့် မမှန်မတရား သွေးလ ပတ်လည်မှုအကြောင်းရင်းက သိုင်းရိုက် ပြဿနာ၊ ဖိအား/စွမ်းအင်မလုံလောက်မှု၊ မင်စုံဖွားပိုင်း ဝင်ရောက်မှု (perimenopause) သို့မဟုတ် အခြားအကြောင်းရင်းတွေကြောင့် ဖြစ်နေတာဆိုရင် inositol က အောက်ခံအကြောင်းရင်းကို လုံးဝ မဖြေရှင်းပေးနိုင်ပါဘူး – ဒါကြောင့် မူလ အကြောင်းရင်းကို အရင်စစ်ဆေးသင့်ပါတယ်။
FAQ ၃
myo-inositol နဲ့ D-chiro-inositol ကို ၄၀:၁ အချိုးနဲ့ သောက်တာက “အကောင်းဆုံး” လား
လေ့လာစာတမ်းတွေ နဲ့ အွန်လိုင်းဆွေးနွေးချက်တွေထဲမှာ အလွန် မကြာခဏ ပြောဆိုကြပေမယ့် လက်ရှိ လမ်းညွှန် စာရွက်တွေက သေးငယ်တဲ့ သက်သေခံချက် အရည်အသွေးကြောင့် inositol အမျိုးအစားတိတိ၊ အလေးချိန် သတ်မှတ်ချက်တိတိ သို့မဟုတ် ပေါင်းစပ်နည်း တိတိ တစ်မျိုးကို လူတိုင်းအတွက် လုံးဝ အကြံပြုလို့ မရသေးကြောင်း ဖော်ပြထားပါတယ်။ ဒါကြောင့် ratio ကို အချက်ခံထားမိသင့်ပေမယ့် သတ်မှတ်ချက် တစ်ခုတည်း အဖြစ် မထားသင့်ပါဘူး။
FAQ ၄
Inositol ဆေးအာဟာရ လက်ကား စာရွက် ဖတ်တဲ့အခါ လူအများ “အကြီးဆုံး အမှား” လုပ်နေကြတာ ဘာလဲ
ထုတ်ကုန်တွေကို စျေးနှုန်း သာနှိုင်းပြီး serving size နဲ့ နေ့စဉ် သောက်သုံးရမယ့် အမှန်တကယ် mg/grams ပမာဏ ကို မစစ်မပြန် ကြည့်ဘဲ သုံးနေတတ်တာပါ။ ထုတ်ကုန် နှစ်ခုက လက်ကား စာရွက် ပေါ်မှာ တူတူပဲ ထင်ရပေမယ့် တစ်ခုက လေ့လာမှုထဲက အလေးချိန်နဲ့ ကိုက်ညီနေပြီး နောက်တစ်ခုကတော့ ရက်ကို ငါးဆ သို့မဟုတ် ဆယ့်ဆ လောက် ကို သောက်မှပဲ ထိုအလေးချိန် ရောက်သွားနိုင်တာမျိုး ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။
FAQ ၅
Inositol သောက်ပြီး ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးတွေ ရလာရင် ရပ်သင့်လား
ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးတွေ တစ်နည်းနည်း သက်သာသာ ဖြစ်နေလျှင် အလေးချိန် လျော့ချခြင်း၊ အစာနဲ့ အတူ သောက်ခြင်း၊ နေ့စဉ် အကြိမ်ရေ ခွဲသောက်ခြင်း စတာနဲ့ စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ အလွန် ပြင်းထန်သော၊ မရပ်မနားဖြစ်နေတဲ့ သိုက်စာအူဘေးထွက်ဆိုးကျိုးတွေ၊ ခေါင်းဝိုက်ခြင်း၊ မြင်ကွင်း အရမ်း ပျက်စီးခြင်း စတာတွေရှိလာရင် သောက်သုံးခြင်းကို ရပ်လိုက်ပြီး ဆရာဝန်နဲ့ ဆွေးနွေးသင့်ပါတယ်။
ကိုးကားစာရင်း
- https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29498933/
- https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24521261/
- https://www.monash.edu/__data/assets/pdf_file/0003/3379521/Evidence-Based-Guidelines-2023.pdf
- https://www.monash.edu/__data/assets/pdf_file/0003/3371133/PCOS-Guideline-Summary-2023.pdf
- https://newsnetwork.mayoclinic.org/discussion/many-possible-causes-of-irregular-periods/
- https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/menorrhagia/symptoms-causes/syc-20352829
- https://www.cdc.gov/female-blood-disorders/about/heavy-menstrual-bleeding.html
- https://my.clevelandclinic.org/health/drugs/25173-inositol
Disclaimer
ဒီ ဘလော့ဂ်ထဲက အကြောင်းအရာအားလုံး – ဆေးဘက်သက်ဆိုင်ရာ ထင်မြင်ချက်တွေ၊ ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ သတင်းအချက်အလက် အားလုံး – အချက်အလက်ပေးဖို့ အတွက် သာ ရည်ညွှန်းထားခြင်း ဖြစ်ပြီး သင့်ကိုယ်ပိုင် ဆရာဝန်/ဆေးဘက်ဝန်ထမ်းမှ ပေးနိုင်မယ့် ကျန်းမာရေး၊ ဆေးဘက်သိပ္ပံ အကြံဉာဏ်တွေကို အစားထိုးပေးဖို့ ရည်ရွယ်ထားတာ မဟုတ်ပါ။ ဒီဘလော့ဂ်ထဲက ဘယ်သတင်းအချက်အလက်/စာတမ်းများမှ မည်သည့် ရောဂါမျိုးကိုမဆို ခွဲခြားဖော်ထုတ်ရန်၊ ကုသရန်၊ ကုသချင်စိတ်ပျောက်ကင်းစေရန် သို့မဟုတ် ကာကွယ်ရန် ရည်ရွယ်ထားတာ မဟုတ်ပါ။
Nano Singapore Shop မှ ကျနော်တို့/ကျွန်မတို့အနေနဲ့ သင့်အနေနဲ့ သီးခြား ရောဂါအခြေအနေ သို့မဟုတ် ဆေးဘက်သက်ဆိုင်ရာ ခွဲခြားဖော်ထုတ်မှု တစ်ခုခုနဲ့ ဆက်စပ်လို့ အစားအစာ သို့မဟုတ် ကျန်းမာရေး ပြောင်းလဲမှု တစ်ခုခု လုပ်မည်ဆိုလျှင် အရင်ဆုံး ဆရာဝန်နှင့် တိုင်ပင်ဆွေးနွေးဖို့ အကြံပြုလိုပါတယ်။
